Saturday, July 16, 2011

Facebook වෙත තහනම් නියෝග


අද වන විට Facebook සමාජ වෙබ් අඩවිය, සමාජ වෙබ් අඩවියක සිට ඉන් එහා ගිය සමාජ අත්‍යාවශ්‍යතාවයක් බවට පත්ව තිබෙන්නේ යැයි හැගේ. Facebook සබදතාවක් නැති යෞවනයෙකු යනු, යාවත්කාලීන නොවන - හෝ යුගකාලීන මිනිසෙකු නොවන්නේයැයි අර්ථ ගැන්වෙන තත්ත්වයට පත්ව තිබෙන්නාක් වැනිය. දැන් අප විසින්, Facebook යම් ප්‍රමාණයකට කියවා ගත යුතුව ඇති කාලයක මෙන්ම, ඒ වෙනුවෙන් ඉස්මතු වෙමින් පවත්නා විකල්ප ආදේශකයන් පිළිබදව ද කතා කළ යුතුව ඇති තැනක සිටිමු.

2004 වසරේ දිනක - යම් ප්‍රමාණයක අහම්බයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආරම්භ වුණු Facebook සමාජ වෙබ් අඩවිය ලෝකය පුරා පැතිර යාමට ගත වූයේ වසර පහකටත් අඩු කාලයකි. එසේ හෙයින්, අදාල තත්ත්වයෙන්ම Facebook යනු මුළුමහත් ලෝකයේම අවශ්‍යතාවයක් පූර්ණය කරනු ලැබූ පූරකයක් යැයි තරක කළ හැකිව ඇත. ආරම්භයේදී, Facebook යනු සමාජ වෙබ් අඩවියක් මෙසේ විය යුතු යැයි ප්‍රතිභාවයක් පවා නැති මෙහොතක අදාල ප්‍රතිභාවය නිර්මාණය කරගනිමින් ඒ සදහා උදාහරණ සැපයූවේය. කාලයත් සමග වෙනත් සමාජ වෙබ් අඩවි ද Facebook ප්‍රතිභාවය හෙවත් ඔරිජිනල් එක කරගනිමින් බිහි විය. අද වන විට ගූග්ල් සමාගම විසින් නිර්මාණය කොට ඇති සමාජ වෙබ් අඩවිය පවා ආකෘතිමය ප්‍රතිභව කොට ගෙන ඇත්තේ Facebook බව නොරහසකි. එහෙයින්, Facebook යනු - යම් ප්‍රමාණයක සුවිශේෂී පෙරගමන්කරුවෙකු වූ බව ද නොරහසකි. Facebook යනු යුගකාලීන අවශ්‍යතාවයක් සපුරණු ලැබූ සමාජ වෙබ් අඩවියක් හෝ එය පුරෝගාමී වූයේ යැයි සදහන් කිරීම Facebook වෙනුවෙන් කඩේ යාමක් බවට ලඝු කර නොගනීවි යැයි පූර්වානුමාන කරමි. ඒ කෙසේ ද යත්, Facebook එසේ වූ බව පිළිගැනීමට අපට සිදුව ඇති හෙයිනි.

දැන් අප විසින් කියවා ගත යුතුව ඇති තවත් අන්තයක් ඇත. අද වන විට, Facebook සමාජ වෙබ් අඩවිය විත්තිකරු හෝ වගඋත්තරකරු කරමින් පණවමින් සිටිනු ලබන නඩු ප්‍රමාණය දිනෙන්න දින ඉහළ යමින් තිබේ. එය ලංකාව වැනි කුඩා රටවල හෝ සිද්ධි පිටුපස වැඩියෙන් පන්නනු නොලබන රටවල් විසින් නඩු කටයුත්තක් දක්වා දීර්ඝ නොකරගත් අවස්ථා වැඩි වුව ද ඇතැම් රටවලදී ඒ තත්ත්වය ලංකාවට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස් වෙයි. Facebook වෙනුවෙන් පළමු නඩුව පැවරී ඇත්තේ, සිය සේවා සහායකයා හෙවත් ෂුකර්බර්ග්ගේ ගමන් සගයාගේ බුද්ධිමය දේපළ Facebook නිර්මාණයේදී සොරාගෙන ඇති බවට වන චෝදනාව නගමිනි. නමුත්, සෙන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ අධිකරණය විසින් ඒ වෙනුවෙන් ඒ තරම් බරපතල නොවන වන්දියක් ගෙවීමට නියම කරමින් නඩුව අවසන් කළේය. Facebook යනු මේ වන විට ලෝකයේ සිදු වූ මිනීමැරුම් කිහිපයකට සාක්ෂිකරුවකු වූ සමාජ වෙබ් අඩවියක් වී තිබේ. Facebook පාදක කරගනිමින් ඇති වූ යම් සිද්ධි නිර්මාණයන් ඇතැම් මිනීමැරුම් වෙනුවෙන් ඍජුවම බලපෑවේ යැයි කියූ අවස්ථා ද කිහිපයක් තිබේ. පුද්ගලයින්ගේ පුද්ගලිකත්වය සම්බන්ධයෙන් වන සුරක්ෂිතතාවය, අනන්‍යතාවය හා ව්‍යාජ පෙනී සිටීම් වැනි සිද්ධීන් කිහිපයක් Facebook කෙරෙහි අවධානය යොමූ වූ තැන් හෝ මාතෘකා අතර වෙයි.

මේ වන විට Facebook යනු සමාජ වෙබ් අඩවියක් පමණක් නොව. ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවියක්, විනෝදාස්වාශී වෙබ් අඩවියක් සේම දැනුම බෙදීමේ කාර්යයයේ නියුතු වෙබ් අඩවියක් බවට ද පත්ව තිබේ. දේශාපාලනික වශයෙන් තීරණාත්මක අවධියක් ද Facebook විසින් හිමි කරගෙන තිබේ. ඒ සදහා ඉතා වැදගත් නිදසුන වන්නේ, 2008 ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරණ සටනයි. බැරැක් ඔබාමා විසින් සිය ප්‍රචාරණ යාන්ත්‍රණයේදී Facebook හරහා සිය ජනප්‍රියත්වය වර්ධනය කිරීම පිණිස වෙන් වූ කණ්ඩායමක් යොදවා තිබූ බව කියැවේ.

අද වන විට විවිධ පදනම් හේතු කොට ගනිමින්, මහජන චීනය-සිරියාව-බංග්ලාදේශය-වියට්නාමය-ඉරානය-උසබෙගිස්ථානය හා පාකිස්ථානය Facebook තම රට තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කරනු ලැබ ඇත. ඒ සදහා ප්‍රෙව්ශවීම රජය විසින් ම තහනම් කරනු ලැබ ඇත. ආරාධනා නොකරනු ලබන පුද්ගලයින් වැඩි වශයෙන් පුද්ගලික උත්සව අවස්ථා වලට සහභාගී වීම වැඩි වීම කෙරෙහි Facebook බලපානු ලබන්නේ යැයි කියමින් ජර්මනිය තුළ Facebook තහනම් කරනු ලැබීමට හෝ සීමා කිරීමට ඇති හැකියාව පිලිබද සොයා බැලීමට ජර්මන් රජය විසින් වර්ෂ 2007 දී විශේෂ කමිටුවක් පවා පත් කොට ඇත. නමුත්, මේ වන විට Facebook යනු ලෝක ප්‍රසිද්ධ ඇමරිකන් අයිඩ්ල්, තෘ බ්ලඩ් හා ටොප් ගියර් වැනි වැඩසටහන් වල ප්‍රමුඛ ප්‍රචාරකයෙකි. ලෝකයේ එසේ පමණක් නොව, දේශභ්‍යන්තරිකව පවා එවැනි තත්ත්වයන් ඕනෑතරම් දක්නට ඇත. නමුත්, තවත් ප්‍රවණතාවක් Facebook හා බැදී පවතියි. අද වන විට ලංකාවේ මෙන්ම ලෝකයේ බොහෝ රටවලද කාර්යාල තුළ Facebook වෙබ් අඩවියේ ප්‍රෙව්ශ පහසුකම් කප්පාදු කරනු ලැබ ඇත්තේ, සේවකයින්ගේ කාලය Facebook සමග මිඩංගු කිරීම නිෂ්පාදන හා සේවා කටයුතු වෙනුවෙන් ඍජු මැදිහත් වීමක් කරනු ලැබ ඇති හෙයිනි.

මේ වන විට Facebook වෙනුවෙන් තීරණාත්මක තවත් නඩුවක් පැවරී තිබේ. මෙම නඩු තීන්දුව Facebook වෙබ් අඩවියේ අනාගතය තීරණය කිරීම කෙරෙහි වැඩි බලපෑමක් කරනු ලබතැයි විශ්වාස කෙරේ. Facebook තහනම් කිරීමට හෝ කෙටි කාලීන අත්හිටුවීමකට පවා යොමු විය හැකි තත්ත්වයක් උතගතව තිබේ. එසේ කළ නොහැකි යැයි යම් ආකාරයකින් විශ්වාස කළ නොහැක. වසර 150කටත් වඩා පැරණි බ්‍රිතාන්‍ය පුවත්පතක් වූ ‘නිව්ස් ඔෆ් ද වර්ල්ඩ්‘ පුවත් පත පවා තහනම් කිරීම කෙරෙහි අධිකරණය විසින් දෙවරක් නොසිතුවේය. ඔප්පුකරනු ලැබූ විශම පැවැත්ම හේතුවෙන් අද වන විට එය ඉතිහාසයේ මුද්‍රණය වූ පසුව තහනම් කරනු ලැබූ පුවත්පතක් බවට පත්ව තිබේ. Facebook කෙරෙහිද මෙම තත්ත්වය උදා විය හැකි තැනක තිබේ.

Facebook වෙබ් අඩවිය අවධානමකට ලක් විය හැකි තවත් තත්ත්වයක් මෑතකදී නිර්මාණය විය. ලෝකයේ ප්‍රධානතම ‘සෙවුම් උපකාරකය‘ වන ගූගල් සමාගම විසින් ඔවුන්ගේම සමාජ වෙබ් අඩවියක් නිර්මාණය කරමින් සිටියි. එහෙයින්, යම් අවස්ථාවක Facebook යනු තමන්ගේ නිෂ්පාදනය කෙරෙහි අවධානයමක් හෝ අභියෝගයක් වන්නේ යැයි ගූගල් සමාගම විසින් තීරණය කරනු ලැබුවහොත් Facebook තම සෙවුම් උපකාරකයෙන් ඉවත් කිරීමට ඔවුන් නොපැකිලෙණු ඇත. එවන් තත්ත්වයකදී, Facebook යනු ප්‍රෙව්ශවීමේ පහසුකම් දුර්වල වූ වෙබ් අඩවියක් වනවා නොඅනුමානය.

අවසන ලියමි. Facebook වෙත තහනම් නියෝග අත් වීමේ ඉතාම අත්‍යාසන්න අවස්ථාවක අප සිටින්නේ යැයි හැගෙමින් තිබේ. එසේ කරනු ලැබීමට, ඕනෑවටත් වඩා හේතු මේ වන විට Facebook විසින් නිර්මාණය කොට දී තිබේ. නමුත්, Facebook යනු ගෝලීයකරණ ප්‍රයත්නයේදී වැඩිම දායකත්වයක් දැක්වූ වෙබ් අඩවිය හා සමාජය බවට ඉතිහාසයේ ලියවෙනවා ද නොඅනුමානය. මන්දයත්, ප්‍රතිපත්ති වලට පමණක් සීමා වී තිබූ ගෝලීයකරණ අපේක්ෂාවන් සිහිනයක සිට යථාර්ථයක් දක්වා රැගෙන යනු ලැබූයේ Facebook විසින් බව නොබියව කියමි.

3 comments:

Anonymous said...

අදහස් ගංගාව හිදිලද.බෙදපු තෙල් වර්ගය වෙනස්වෙලා වගේ.

Mage Nama Wedak Ne said...

Parana Petrol Car eka wenuwata, Hybrid ekak aragaththada?

Priyantha said...

යම් අවස්ථාවක Facebook යනු තමන්ගේ නිෂ්පාදනය කෙරෙහි අවධානයමක් හෝ අභියෝගයක් වන්නේ යැයි ගූගල් සමාගම විසින් තීරණය කරනු ලැබුවහොත් Facebook තම සෙවුම් උපකාරකයෙන් ඉවත් කිරීමට ඔවුන් නොපැකිලෙණු ඇත. එවන් තත්ත්වයකදී, Facebook යනු ප්‍රෙව්ශවීමේ පහසුකම් දුර්වල වූ වෙබ් අඩවියක් වනවා නොඅනුමානය.

ekaga nowei. lankiya kodew manasikathwaya. anik karunu hodaya