Friday, August 18, 2017

ඉතිහාසයට එක් වුණු "අවමංගල දුම්රිය"

සාමාන්‍යයෙන් අවමංගල්‍ය රථ හැටියට භාවිත වෙන බවට අපි දැකලා තියෙන්නේ මෝටර් රථ (කාර්) හෝ වෑන් රථ. විශේෂිත පුද්ගලයින්ගේ අවමංගල උත්සව වලදී විශේෂිත වූ අවමංගල රථ සූදානම් කරනවා අපි දැක තිඛෙනවා. නමුත්, අවමංගල රථයක් හැටියට දුම්රියක් භාවිත වීම පිළිබ`දව දකින්නට තබා අසන්නට ලැඛෙන්නේත් ඉතාම කලාතුරකින්. මේ සටහන දුම්රිය ඉතිහාසය පිළිබද ආශා කරන අය වෙනුවෙන් ඉතිහාසයේ ලියැවී ඇති රාජ්‍ය අවමංගල උත්සව සදහා භාවිත වූ අවමංගල දුම්රිය පිළිබ`ද සිහිපත් කිරීමටයි.

දුම්රිය, අවමංගල රථ ලෙස භාවිත වූ අවමංගල උත්සව අතර රුසියාවේ වී. අයි. ලෙනින්, 3 වන සාර් ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජ්‍යයා මෙන්ම මහා බි්‍රතාන්‍යයේ 7 වන එඩ්වර්ඩ් හා 6 වන ජෝර්ජ් රජවරුන් අවමංගල උත්සව ඉතිහාසයේ විශේෂ සිදුවිම් ලෙස ලියැවෙනවා. එසේම, වින්ස්ටන්ට් චර්චිල් අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේද අවමංගල රථය වුණේ දුම්රියක්. එපමණක් නොව, අමරිකාවේ ජනාධිපතිවරුන් වූ ඒබ්‍රහම් ලින්කන්, ෆ්‍රෑන්ක්ලින් රූස්වේල්ට් සහ ඩී. අසෙන්හවර් යන අයගේ දේහයන් රැගෙන යාම ස`දහාද අවමංගල දුම්රිය භාවිත කර තිඛෙනවා. 

අවසන් වරට රාජ්‍ය අවමංගල උත්සවයක් වෙනුවෙන් අවමංගල දුම්රියක් භාවිත කර ඇත්තේ ඩෙන්මාර්කයේ දී. ඒ, 1972 ජනවාරි 24 වැනිදා ඩෙන්මාර්ක් 9 වන ෆෙඩි්‍රක් රජුගේ දේහය පිළිබ`ද අවසන් ආගමික මෙහෙයන් ස`දහා රොස්කිල්ඩිහී දේවස්ථානය වෙත රැගෙන ඒම ස`දහාය.

Lenin's Funeral Train
මෙම සියලු දුම්රියන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වී. අයි. ලෙනින්ගේ දේහය රැගෙන ගිය අවමංගල දුම්රිය අද වන විට ඉතිහාසයට එක්ව ඇත්තේ පුරාවෘතමය වටිනාකමක් ඇති කෞතුක භාණ්ඩයක් ලෙසයි. එම දුම්රිය රුසියාවේ මොස්කව් නුවර දුම්රිය කෞතුගාකාරයේ තැන්පත් කර තිඛෙනවා. යූ-127 වර්ගයේ වාෂ්ප එංජිමක් සහිත මෙම දුම්රිය අංක 1691 ලෙස නම් කර තිඛෙනවා. රුසියාවේ දී එය හ`දුන්වන්නේ වයි 127 යනුවෙනි. මෙම කෞතුකාගාරය තුළ මෙම දුම්රිය හා සබැ`දුණු ඉතිහාසය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ නිරූපණය වන අතර ආකෘති, ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ, ලිපි ලේඛනාදිය, ඡායාරූප, නිළ ඇදුම් හා සෙසු උපකරණ ද ප්‍රදර්ශනයට එක් කර තිබීම විශේෂත්වයකි.

මාලින්ද ජයතිලක

Tuesday, August 15, 2017

නම බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් වුණාම, ටයිට්ල් වැඩක් නෑ


ගිය සුමානේ දවසක කෝල් එකක් ආවා. ‘මම මේ කතා කරන්නේ යොවුන් පාර්ලිමේන්තුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය අග‍්‍රාමාත්‍ය’ කියලා නමක් කීවා. පැහැදිලිව නෑසුණු නිසාම බැරිවෙලාවත් වික‍්‍රමසිංහ මහත්තයාවත්ද කියලා සැක ඇතිව කෝකටත් ආයේ පාරක් මම ඇහුවා ‘කවුද...’ කියලා. ආයෙත් මහපිරිත තරම් අර දිග කෑල්ල කීවා. මට මතක් වුණා මම අහලා තියන කතාවක්, ගාමිණී ෆොන්සේකාගේ නේම් කාර්ඞ් එක ගැන. ‘ගාමිණී ෆොන්සේකා, කොල්ලූපිටිය’ වගේ එකක් එක්ක දුරකතන අංකයක් තිබුණු බව. නමක්, නමක් හැටියට පැළ කරගන්නවා කියන්නේ හිතන තරම් ලේසි කියන තරම් වේගවත් වැඩක්් නෙවෙයි. ඒ වගේම, නමක් සැලකිය යුතු කාලයක් රැුව් දෙන ‘නමක්’ බවට පත් කරගන්නවා කියන්නේ නම නමක් බවට පත් කර ගන්නවාට වඩා ගොඩක් අමාරු වැඩක්. එහෙම පැළ වුණාට පස්සේ ඒ නමක මුලට අගට තියන හෑලි කෑලි මොනවද කියන එක අදාලම නෑ.

ලෝකේ කොයිතරම් බොබ් මාලේලා ඉපදුණත් ලෝකේ බොබ් මාලේ බ‍්‍රෑන්ඞ් තියෙන්නේ එකයි. ලෝකේ මොන තරම් ඔබාමලා හිටියත්, ලෝකෙට ඔබාමා බ‍්‍රෑන්ඞ් තියෙන්නේ එකයි. ඉතිහාසේ කොච්චර සොක‍්‍රටීස්ලා හිටියත් ලෝකෙට තියෙන්නේ සොක‍්‍රටීස් බ‍්‍රෑන්ඞ් එකයි. අයින්ස්ටයින්, ගැලීලියෝ, චේ, සිද්ධාර්ථ ආදීන් වගේම රට ඇතුළේ ලෙස්ටර්, අමරදේව, විජය, ජෝති, සංගා, මහින්ද, මෛත‍්‍රී, සෝම හාමුදුරුවෝ, ජේ.ආර්. වගේ ඒවා. ඒ වගේම මුලට නම නැතුව ‘මැතිණි’ කීවොත් ඒ කියන්නේ සිරිමාවෝ බණ්ඩාරණායක ගැන. ඒවා නම් වලට එහා ගිය බ‍්‍රෑන්ඞ්. ඒ කියන්නේ සන්නාම. නිෂ්පාදනේකට ඒ කියන්නේ ප‍්‍රඩක්ට් එකකට බලපත‍්‍රයක් ගන්න පුළුවන්. සංකල්පෙකට පේටන්ට් එකක් ගන්න පුළුවන්. ප‍්‍රමෝර්ට් කරන්න පු`ථවන්. ඇඞ්වර්ටයිස් කරන්න පු`ථවන්. එත් පුද්ගල චරිතෙකට ඔය මොකුත්ම බෑ. නමක් බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් හැටියට තහවුරු කර ගන්න එක කොච්චර පට්ට වැඩක් ද කියලා දැන් තවත් තේරෙයි. ඒක සල්ලි තිබුණු පමණින් හරි බලය තිබුණු පමණින් හරි හදාගන්න පුළුවන් එකක් නෙවෙයි. නමක් බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් වෙන්නේ ක‍්‍රියාවලියක ප‍්‍රතිඵලයක් හැටියට. උදේ ඉ`දලා ? වෙනකොටවත් ? එළිවෙන ටිකටවත් ඒවා සිද්ධ වෙන්නේ නෑ.

දන්නවද මාර්ටින් ලූතර් කිං. ඔහු මිය ගියේ 1968. ඒ කාලේ ඇමරිකන් ජනාධිපති ලින්ඩන් ජොන්සන්. ඒ වෙනකොට ඇමරිකාවේ හිටපු අංක එකේ ධනවතා හොවර්ඞ් හියුජ්ස්. මේ තුන් දෙනාගෙන් බලය වැඩි ජොන්සන්ට. ධනය වැඩි හියුජ්ස්ට. හැබැයි, මේ තුන්දෙනාගෙන් අදටත් ‘බ‍්‍රෑන්ඞ්’ එකක් වෙන්නේ විවාදයක් නැතුවම ලූතර් කිං. ඒත්, අදටත් ලූතර් කිංට හරිහමං ටයිට්ල් එකක් නෑ. ප්‍රොෆෙසර් කිං, ඩොක්ටර් කිං, ප‍්‍රසිඩන්ට් කිං, බිලියනර් කිං, බ්ලාබ්ලා කිං වගේ කෑලි නැති වුණාට ‘ලූතර් කිං’ කීවහම අර හැම එකකට වඩා ලොකු තැනක් තියනවා. නමක් බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් වෙන්නේ භූමිය හෝ පංතිය බලපාන්නේ නෑ. ලෝකේ වැඩිම ජනගහණයක් ඉන්නේ චීනේ. ඒත් මාවෝ සේතුං ඇරුණහම කිසිම චීනෙකුට බැරි වුණා ලොකු බ‍්‍රෑන්ඞ්නේම් එකක් හදාගන්න. ඒත් ජනගහනයෙන්වත් භූමියෙන්වත් චීනෙ අහලකටවත් එන්න බැරි වුණු තැනක ඉපදුණු යේසුස් වහන්නේ අදටත් සර්වකාලීන හිට් එකක් බවට පත් වෙලා. ලෝකේ හොල්ල ගොඩක් යුදෙව්වෝ අද වෙනකොට පට්ට බ‍්‍රෑන්ඞ් වුණේ තමන්ට කියලා හරිහමං රටක්වත් නැතිව. හින්දු ඉන්දියාවේ අසහාය න`ථවා වුණේ මුස්ලිම් ෂාරුක්. ඉන්දියාව රුසියාව ඇමරිකාව ල`ග ලයිස්තුගත කරපු කලාම් ගත්තත් එහෙමයි. අදටත් කුලවාදයේ මහගෙදර වුණු ඉන්දියාව සැලියුට් ගහන්නේ කුලහීන අම්බෙඞ්කාර් ලියපු ව්‍යවස්ථාවට. ඇමරිකාව අල්ලපු ඔබාමා, ජර්මනිය හොල්ලපු හිට්ලර්, කියුබාව ගොඩදාපු ගෙවාරා වගේ අය අඩුම තරමේ ඒ රටවල් වල ඉපදුණ අයවත් නෙවෙයි. ඒ කියන්නේ පොරක් වෙන්න බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් වෙන්න බහුතරයේ කෙනෙක්ද සු`ථතරයේ කෙනෙක් කියන එකවත් අදාල නෑ. දැන් ඉතිං පිළිවලට ගලපාගෙන ගලපාගෙන යන්න පුළුවන් එහෙම දන්න කියන නම්.

ඒත් තාම උත්තරේ හම්බුණේ නෑ. නමක් බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් වෙන්නේ කොහොමද. එහෙම බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් වුණාම ඇයි ටයිටල් වැඩක් නැත්තේ. අපි ගොඩක් අය ඔබ කවුද ඇහුවහම මුලින් කියන්නේ මම අහවල් කොම්පැනියේ අහවලා කියලා. එහෙම නැත්තං මම අහවලාගේ පුතා අහවලා කියලා. මෙහෙම අහවල් අහවල් හැදින්වීම් අස්සේ අපි අපේ අනන්‍යතාව හොයනවා. එහෙම නැත්තං අඩුම තරමේ අයිඩින්ටියක් හරි බෙල්ලේ එල්ලා ගන්නවා. සමහර මාධ්‍යවේදීන් තමන් ෆීල්ඞ් එකට ආපු දා ඉ`දං මාධ්‍ය හැදුනුම්පත් ටික තේඩාවක් වගේ එකක එල්ලාගෙන ඉන්නවා. ඒ එයා කොච්චර පරණද කියලා පෙන්නන්න. ඇත්තටම එහෙම නොකළොත් අනන්‍යතාව ගොඩ දා ගන්න එක අමාරුයි. ඒත්, මම කවදාවත් දැකලා නෑ කිසිම ‘ඒ’ ගේ‍්‍රඞ් ජර්නලිස්ට් කෙනෙක් එහෙම හැ`දුනුම්පත් රොත්තක් එල්ලාගෙන ඉන්නවා. සමහර අය පොඩි එකා කාලේ ඉදලා එක එක්කෙනා එක් ගහපු ෆොටෝ වගේ ඒවා ෆෝන් වල දාගෙන ‘මම මෙහෙම මෙහෙම පොරවල් එක්ක හිටපු පොරක් හොෙ`ද්’ වගේ එකක් නෙරාදක්වන්න උත්සාහ කරනවා.

එක පැත්තකට නමක් බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් වෙනවා කියන්නේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට පත්වීමක් වගේ එකක්. තව ආකාරයකට කීවොත් ලෙජන්ඞ් එකක් වෙනවා කියන එක. කිසිවෙකුට ශ්‍රේෂ්ඨත්වය, ලෙජසි ලංකරගන්න බෑ. ශ්‍රේෂ්ඨත්වය තමන් වෙත ල`ගා වෙනකල් ඉවසගෙන ඉන්න වෙනවා. දෙහි කප කප, මැජික් බෝල මිරික මිරික, බිල් බෝර්ඞ් කටවුට් පෝස්ටර් ෆෙස්බුක් ඇඞ්ස් වගේ දේවල් හරහා ඒ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ල`ගා වෙන්නේ නෑ. ඒ කියන්නේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට, ලෙජසියක් බවට හෝ බ‍්‍රෑන්ඞ් එකක් බවට පත් විය යුතුයි කියලා දැඩිව අධිශ්ඨාන කරගන විසිහතර පැය තුන්සිය හැටපස් දවසේ ඒ වෙනුවෙන් තද කෑවාට එහෙම වෙන්න බෑ. එහෙම වුණාම වෙන්නේ පිස්සෙක් වෙන එක. ලියලා තියන්න සෙල්ලිපියක්වත් නැති මොහොතක ක‍්‍රියාවලියක ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස ලෙජන්ඞ් එකක් බවට පත් වුණු චරිත එක්ක ගලපනකොට වැටහෙනවා. ඒක කොච්චර අමාරුද කියලා මයිකල් ජෝර්දාන් මෙහෙම කියනවා. ‘මට පහර නව දහසක් මගහැරුණා. තරග තුන්සීයක් විතර පැරදිලා තියනවා. විසි හය වතාවක් තීරණාත්මකම වෙලාවේ දැඩි විශ්වාසෙන් ගහපු පහරවල් වැරදිලා තරග පැරදුණා. ඒත්, මම මහන්සි වුණා. ඒක මෙපමණයි කියලා ප‍්‍රමාණයෙන් කියන්න බෑ. ඉතිං, ඇමරිකාවට ඉන්න විශ්වාසවන්තම තරග දිනවන්නා මම.’

මම කැමතියි අවසානේ දී මෙතෙන්ට පිකාසෝව ගේන්න. ඒ ඔහුගේ කතාවක් නිසා. පිකාසෝ මෙහෙම කියනවා. ‘මගේ අම්මා පොඩි කාලේ කියනවා, උඹ සොල්දාදුවෙක් වුණොත් ජෙනරාල් කනෙක් වෙයං. උඹ පැවිද්දෙක් වුණොත් පාප් වහන්සේ වෙනකල් පලයං කියලා. ඒත්, අවසානයේ දී මම පේන්ටර් කෙනෙක් වුණා. ඉතිං මම පිකාසෝ වුණා.’ පිකාසෝ පාප් කෙනෙක් වුණානම් ලිස්ට් එකක තවත් එක නමක් විතරයි. පිකාසෝ ජෙනරාල් කෙනෙක් වුණානම් ලිස්ට් එකක් තවත් එක නමක් විතරයි. පිකාසෝ පිකාසෝ වුණාම එතන ලිස්ට් එකක් නෑ. ලොකු ඉඩක ලොකු අකුරින් තනි නමක් තියනවා. ඒ පිකාසෝ කියලා. නම් බ‍්‍රෑන්ඞ් වෙන්නේ එහෙම.
 භාරත ප‍්‍රභාෂණ තෙන්නකෝන්

Tuesday, August 8, 2017

උන්ට මතක නෑ | අපිට ලැජ්ජා නෑ

කවුරු වුණත්, මොනම කොලොප්පමක් වුණත් ඉවසන සීමාවක් තියනවා. ඒක උසාවියක, පාර්ලිමේන්තුවක ඉ`දලා හංදියේ කඬේ බජාර් එක දක්වාම වලංගු කාරණයක්. මට මතක නෑ, මම දන්නෑ කියලා උසාවියට වෙට්ටුවක් දාලා ගෙදර යන්න හිතාගන ආපු ගොඩක් අය වංගු නැතුව කෙළින්ම මහඋළු ගෙදරට, කොළ නැති ගහට ගිය හැටි අපි දැක්කා. ඒ ඒ අයට මතක තිබුණත් නැතත් කතාවේ සිද්ධියේ ඇත්ත නැත්ත තර්ක විතර්ක වල බර ආදිය අනුව අච්චු වෙනවද නැද්ද කියලා තීන්දු වෙයි. ඒ නිසා අපිට තියෙන්නේ, වෙලාව එනකල් බලාගන ඉන්න. හැබැයි මෙහෙමයි. හැම දේම අහසින් පහල වෙනකල් හරි පොළව පළාගන මතුවෙනකල් හරි බලාගන ඉදලා හරියන්නෑ. ඔය හැම සිද්ධියකදීම අපි අපිට අදාල කෑල්ල විගණනය කරගන්න ඕනේ. අපිට කරන්න පුළුවන් දේ තමයි, ඒ ඒ සිද්ධියට අදාලව අපිට වැරදුණු තැනක් තියනවානම් ඒකට අදාල නිවැරදි කිරීම කර ගන්න එක. ඓතිහාසිකවම අපි කරමින් ඉන්නේ තක්කඩින්ට නරුමයින්ට ප‍්‍රජාතාන්ත‍්‍රවාදී රිලේ බැටන් එක දීලා, ඔවුන් ඒක අරගන ඉබාගාතේ දුවනකොට දුරට වෙලා ෂික් ෂික් කිය කියා වද වෙන එක විතරයිනේ. ඊට පස්සේ හන්දිගාණේ බස් හෝල්ට් වල කඩවල් ල`ග ‘අපි මාරම හො`දයි. ඒත් එයාලා පට්ටම චාටර්’ වගේ සවෝත්තමවාදී ආත්මපොරවාදී ප‍්‍රකාශ නිකුත් කරමින් ඉන්න එක.

ඔබත් මමත් ඇතුළු අපි බෙහෝමයක් හැමදාම කළේ එක එක්කෙනාට ඇගිල්ල දික් කර කර මොන දේ වුණත් කාගේ හරි ඇගේ හේත්තු කරලා අපි සුදනෝ වෙන්න උත්සාහ කරපු එක. වෙලාවකට ආණ්ඩුවේ, වෙලාවකට දේශපාලනඥයින්ගේ, වෙලාවකට මීඩියාවල, අධ්‍යාපන ක‍්‍රමයේ, සමාජ ක‍්‍රමයේ වගේ ඒ ඒ වෙලාවට අපිට බයිට් එකට ගන්න එක එක දේවල් තිබුණා. ඒ නිසාම අපිට අපේ ඇහේ තියන පොල් ලී පෙණුනේ නෑ.

අපි ඡුන්දේ දාන ක‍්‍රම කීපයක් තියනවා. ඒකෙන් එකක් තමයි ට‍්‍රැෆික් නඩුවකට පෙරකදෝරුවෙක් අල්ලනවා වගේ ඡුන්දේ දාන එක. කොහොමත් ඉතිං වැරදිකාරයා කියලා දඬේ ගෙවලා එන එකනේ කියලා උසාවියට පය ගහනකොට හම්බෙන පළවෙනි කෙනාටම නඩුව දෙනවා. මොන අද්වකාත් උන්නැහේ ඇල්ලූවාත් අන්තිම උත්තරේ එකයිනේ. අනෙක් ක‍්‍රමේ තමයි ලොකු නඩු වලට නමගිය පෙරකදෝරුවෝ අල්ලන ක‍්‍රමේ. නම ලොකු නිසා නඩුව දෙනවා. අපි වගේම ගොඩක් අය එයාටම නඩු ගොඩක් දීලා නිසා එයාට අපිත් එක්ක කතා කරන්නවත් වැඩි වෙලාවක් නෑ. ඉතිං දින ගන්නවා, ජූනියර්ස්ලා එවනවා, මෙඩිකල් දානවා වගේ ඒවා. පෙරකදෝරු මහත්තයා දෙපාරක් හබම්බෙන කාලේ අතරවාරේ දී තොටළ`ග තොරණේ ජාතක තුනක් බැලියහැකි. අනිත් ක‍්‍රමේ තමයි, හො`දට ගට තියන හො`දට කට තියන අයට නඩු දෙන එක. ඇත්තටම කටට ගටට නඩුව දුන්නට අන්තිමේට දිනන්න වගේම සල්ලිත් නෑ ඇපත් නෑ වගේ උත්තරයක් එන්නත් පු`ථවන්. නඩු කියන්නේ කටවත් ගටවත් නෙවෙයි කියලා අපි ගොඩක් අයට තේරෙන්නෑ. ඊට අමතරව ලස්සන නෝනලාට, මාර වාහනේක එන මහත්තයාට, ලොකු ගෙයක් තියන මහත්තයාට, රාළහාමිලා හො`දයි කියන නෝනාට එහෙමත් අපි නඩු දෙනවා. හැදෑරීමකින් පස්සේ නඩුවක් දෙන්නේ හරි කලාතුරකින්. ඡුන්දේත් ඒ වගේම තමයි.

ඔය දේශපාලන පක්ෂ, අපේක්ෂකයෝ වගේ අය මිටි පිටින් අච්චු ගහලා බෙදන ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශ, මැතිවරණ පොරොන්දු වගේ ඒවගෙන් බෝට්ටු රොකට් හදලා පා කරලා යැව්වට අපි කීයෙන් කී දෙනාද ඒ කඩදාසි කියවන්නේ. ඉතිං ඇත්තටම අපි දන්නෑ, අපි ඡුන්දේ දුන්නේ කාටද මොකටද කියලා. ඒ නිසාම තමයි දිනන අයට කියපු දේ නොකරන්නත් නොකියපු දේ කරන්නත් පුළුවන් වෙලා තියෙන්නේ. එක අතකින් මෙහෙම දේකුත් තියනවා. ඒවගේ තියන දේවල් නොකියවන එකත් එක පැත්තකින් හො`දයි. සමහර අයගේ පත‍්‍රිකා වල තියෙන්නේ හ`දට ඉණිමගක්, නුවරට වරායක්, නළලට සෙරෙප්පුවක් කකුළට තැල්ලක් වගේ ඒවානේ.

ඉතිං අපි කොහොමද හරිම දේවල් දැනගන්නේ. පෙරයීමක් කරන්නේ. ඒක තමයි ලොකුම ප‍්‍රශ්නේ. හො`ද ඡුන්දදායකයෙක් කිසිම දවසක හැම ප‍්‍රවෘත්තියක්ම සමාජජාලා වලින් ගන්නේ නෑ. ඇත්තටම සෝෂල් මීඩියා කියන්නේ ඩොලර් මත නිව්ස් වැලිව් එක තීරණය වෙන තැනක්. ඕනම පට්ට මුසාවක් ඩොලර් පණහක් හැටක් වියදම් කරලා තථාගත දහමටත් වඩා සත්‍යයයි කියලා පෙන්නලා පතුරවන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ඕනම සත්‍යයක් යට ගහන්නත් වියදම් වෙන්නේ ඒ වගේ පොඩි ගාණක්. එහෙව් තැනකින් ගත්ත ප‍්‍රවෘත්ති තමයි, අපි කියන්නේ ෆෙස්බුක් එකේ අරෙහෙම තිබ්බා මෙහෙම තිබ්බා කියලා. සෝෂල් මීඩියා කියන්නේ, කාගේ හරි ෆොටෝ එකක් බලන්න පොඩි චැට් එකක් දාන්න වගේ හීනි ප‍්‍රබෝධයකට හො`ද තැනක් වුණාට විශ්වසනීය ප‍්‍රවෘත්ති මූලාශ‍්‍රයක් නෙවෙයි. පස් දෙනා පණහක් කරලා පෙන්නන්නත්, පනස් දාහක් පනහක් වගේ පෙන්නන්නත් ඒ මීඩියා වලට පුළුවන්. අපි ආගමටත් වඩා විශ්වාස කළාට මීඩියා අපිට සත්‍යාවබෝධය ලබා දෙන්නේ එහෙමයි.

අපිට තියන එකම ආරක්ෂාව තමයි, අපේ නායකයින් තෝරා ගන්නකොට පොඩි හැදෑරීමක් කියවීමක් එක්ක තෝරාගන්න එක. ඇත්තම කාරණේ අපි හිතාගෙන හිටියට අපි මාරම ප‍්‍රඥාවන්තයි දාර්ශනිකයි කියලා අපිව අන්දන්න වැඩි මහන්සි ගන්න ඕනේ නෑ. කවුරු හරි අපිට රෙද්ද පෙන්නපු ගමන් අපි කපලා මහලා ඇ`ද ගන්නවා. ?ත් දවාලේත් ඉ`දගනත් හිටගනත් සැතපෙමිනුත් මේ වැඬේ කරමින් ඉන්නවා. අපි ආයේ ආයෙත් කරනවා. ලැජ්ජා වෙවී ලැජ්ජා වෙවී, ඒ වුණත් එකම දේ ආයේ ආයෙත් කරනවා. එහෙම නොවෙන්න පට්ට හොරු මාර පොරවල් බවට පත් වෙන්නේ නෑනේ. එහෙව් අපි, අපේ හැදෑරීම වගේ දේවල් ගැන වැඩියේ කතා නොකර ඉන්න එක හො`දයි.

ඒත්, එහෙමයි කියලා අපිට මේ දේවල් වලින් වියුක්තව හැසිරෙන්න, ජීවත් වෙන්න බෑනේ. එහෙනම් මොකද්ද කරන්නේ. අඩුම තරමේ, අපි එකම වරද දෙපාරක් නොකර ඉමු. එකම හොරා එකම තැනින් එකම ගෙදරට පැනලා හොරකම් කරනවානම්, දෙවෙනි වාරේ හොරකමේ වගකීම ලැජ්ජාවෙන් වුණත්, ගෙහිමියාට භාරගන්න සිද්ධ වෙනවා.
 භාරත ප‍්‍රභාෂණ තෙන්නකෝන්

Friday, August 4, 2017

තම රටට අභිමානය එක් කළ දුම්රිය කෞතුකාගාර - ADA NewsPaper

දුම්රියේ අතීතය වර්තමානය හා අනාගතය පදනම් කරගත් දුම්රිය කෞතුකාගාර ලෝකයේ දුම්රිය මූලික කර ගත් උප සංස්කෘතීන් ඇති බොහෝ රටවල ඇත. ජාතික දුම්රිය කෞතුකාගාරය යැයි ඇ`ගිල්ල දිගු කොට පෙන්වීමට තරම් පරිපූර්ණ දුම්රිය කෞතුකාගාරයක් මෙරට මෙතෙක් ස්ථාපිත වී නොතිබුණ ද දුම්රිය සම්බන්ධයෙන් උනන්දුවක් දක්වන අය වෙනුවෙන්, මෙතෙක් ලොව විවිධ ස්ථානයන්හි ස්ථාපති කර ඇති ලෝක මට්ටමේ ජාතික දුම්රිය කෞතුකාගාර මගින් අපට බොහෝ දේ දැන ඉගෙන ගත හැක.

මහා බි්‍රතාන්‍යයේ යෝර්ක්හි පිහිටුවා ඇති ජාතික දුම්රිය කෞතුකාගාරයට දේශභ්‍යන්තරිකවත් ජාත්‍යන්තරවත් හිමිවන්නේ සුවිශේෂී වටිනාකමකි. දුම්රිය හා බැදුණු වසර තුන්සියයක ඉතිහාසය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ පමණක් ලක්ෂයකට අධික සංඛ්‍යාවක් මෙම කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශන වස්තූන් ලෙස තැන්පත් කර ඇත. එපමණක් නොව, දුම්රිය පිළිබ`ද ලිපි, පෝස්ටර් ආදිය මෙන්ම කලා සාහිත්‍ය මාධ්‍යයන් තුළ දුම්රිය පිළිබ`ද වූ නිර්මාණයන් බොහෝමයක් මෙහි ඇත. අතීතයේ පටන් භාවිත වූ තාක්ෂණික උපකරණ, දුම්රිය සංඥාවන් ආදී සියල්ල මෙහිදී දැක ගත හැකිය. විෂය පිළිබ`ද පුළුල් දැනුමකින් හා අවබෝධයකින් යුතු උපකාරක සේවා සපයන්නන් විසින් මෙහි පැමිණෙන සංචාරකයින් වෙත ලබා දෙන දැනුම ශාස්ත්‍රාලීය අධ්‍යයනයකට සමානය. එසේම, දුම්රිය සේවය තුළ සාර්ථකත්වයට පත්වූ යෙදවූ මෙන්ම විවිධ කටයුතු වෙනුවෙන් විවිධ මට්ටම් දක්වා පමණක් සිදු කළ පර්යේෂණයන් සම්බන්ධයෙන් පවා තොරතුරු මෙහිදී දැක ගත හැකිය. එපමණක් නොව, යෝර්ක් කෞතුකාගාරය සතුව ඩිජිටල් පුස්තකාලයක්ද ඇති අතර ඒවාහි ඇති පොත පත ලේඛන මෙන්ම කාල සටහන්, සිතුවම් ආදියද පාඨකයින්ට පහසුවෙන් පරිශිලනය කළ හැකිය.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඉලිනෝයි ප්‍රාන්ත දුම්රිය කෞතුකාගාරය සාර්ථක හා විධිමත් දුම්රිය කෞතුකාගාරයක් පිළිබ`ද ප්‍රතිමූර්ති සාක්ෂියක් සපයයි. වාෂ්ප, ඩීසල්, විද්‍යුත්, භාණ්ඩ ප්‍රවාහන සහ මගී ප්‍රවාහන උපකරණ හා රථ මෙන්ම දුම්රිය මාර්ග, සංඥා, ගොඩනැගිලි හා අනන්‍ය භූගෝලීය ලක්ෂණයන් විදහාපාන දේවල්, රේල් බස්, මෙහෙයුම් උපකරණ ආදී සියල්ල මෙහි විධිමත්ව ස්ථානගත කර ඇත්තේ පරම්පරා ගණනක් පිළිබ`ද අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි පරිදිය. එසේම, පුස්තකාලයක් විද්‍යුත් මෙහෙයුම් පද්ධතීන්, අධ්‍යාපන කේන්ද්‍ර, සම්මන්ත්‍රණ ශාලා, අධ්‍යාපනික හා ප්‍රදර්ශනික භාණ්ඩ ආදියෙන් මෙය සමන්විත වන අතර දුම්රිය අත්දැකීම් බොහෝමයක් එහිදී අත්වි`දිය හැකිය.

අප දන්නා පරිදි අපේ රටේද දුම්රිය හා සබැ`දුණු ගීත, නාට්‍ය, සිනමා නිර්මාණ පමණක් නොව ජනකතා හා සමාන පෞරාණික කතා, ගීත ආදිය බොහෝමයක් ඇත. එමෙන්ම මහා බි්‍රතාන්‍යයේ හා අමරිකාවේ ද දුම්රිය හා සබැ`දුණු ජන සාහිත්‍යයක් පවතින බව ඔබ ඇතැම් විට නොදන්නවා ඇති. ඒ නිර්මාණ ද හැම එකක්ම පාහේ යෝර්ක් හා ඉලිනෝයි දුම්රිය කෞතුකාගාර වලදී දැක බලා ගත හැකි වීම විශේෂත්වයකි.
 
එසේම ලෝකප්‍රකට මෙම කෞතුකාගාර දෙකේදීම ටීෂර්ට් කැප් ඔරලෝසු වැනි සමරු සිහිවටන, මතක සටහන්, පොත පත මිලදී ගැනීමේ අවස්ථාවද ඇත. තවත් සදහන් කළ යුතු කරුණක් නම් මෙම කෞතුකාගාර වැඩිහිටියන්ට පමණක් නොව දරුවන්ට පවා ඉතාම ආකර්ෂණීය ස්ථානයන්ය. ඡායාරූප ලබා ගැනීම වෙනුවෙන්ම සෑදුණු ස්ථාන, දුම්රිය කෞතුකාගාර මිතුරු සමාජ, සමාජ හා සංවිධාන මෙන්ම කෞතුකාගාරය වෙනුවෙන් කෞතුක භාණ්ඩ හා ආධාර ප්‍රදානය කරමින් මීට දායක වීමේ අවස්ථාවක් ද පැවතීම තුළින් මෙහි යන එන පුද්ගලයින්ටද මෙහි ක්‍රියාකාරකම් හා එක්වීමට අවස්ථා සැලසීමක් සේ සැලකිය හැකිය.

බි්‍රතාන්‍යයේ හෝ අමරිකාවේ පමණක් නොව පමණක් නොව, අසල්වාසී ඉන්දියාවේ ද ස්වකීය ගමනාගමන හා ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයේ ජීවනාලිය වන් දුම්රිය සේවාව පිළිබ`ද වූ කෞතුකාගාරයක් නව දිල්ලි අගනුවර පිහිටුවා ඇත. ඔවුන්ට අනුවම, එය ඉන්දීය දුම්රිය උරුමය පිළිබද ලෝකයට කියාපාන අතුරුමුහුණතයි. ටෝකියෝ, හොන්කොන්, බුලවායෝ හෝ නයිරෝබි හෝ වේවා දුම්රිය කෞතුකාගාරයක් යනු සිය ජාතියේ උරුමයකි. එපමණක් නොව, එවැන්නක් අවිධිමත් නමුත් පුළුල් අධ්‍යාපනයක් ලබා දෙන ශාස්ත්‍රාලයකට සමානය. ඇතැමුන්ට පැරණි කෝච්චි පෙට්ටි හා අත්හැර දැමූ දේවල් වල එකතුවක් ලෙස පෙණුන ද කෞතුකාගාරයක් යනු යුග ගණනක අත්දැකීම්වල සම්පිණ්ඩනයක් පැය කිහිපයක දී අත්වි`දිය හැකි තැනකි. පර්යේෂකයින්ට හොද පර්යේෂණාගාරයකි. විද්‍යාලයකි. ශාස්ත්‍රාලයකි.

- මාලින්ද ජයතිලක

Tuesday, August 1, 2017

ශිෂ්‍යත්ව විභාගය - පිළිවෙතින් පෙළගැසෙමු

බැලූ බැල්මටත් ප‍්‍රසිද්ධ මතයට අනුවත් ශිෂ්‍යත්ව විභාගය කියන්නේ පොඩි උන් විනාස කරන, තලලා පොඩි කරලා හප කරලා දාන, සූරලා මිරිකලා සූප්පු කරන තරම් පීඩාකාරී ඉවෙන්ට් එකක්. සෙල්ලම් වයසේ ඉන්න උන්ට සෙල්ලම් කරන්න නැති, හය හය හමාර වෙනකල් නිදා ගන්න  ඕන වයසේ උන් හතර හමාරට කූද්දලා බරපතල වැඩ ඇතිව අධ්‍යාපන දඩුවම් දෙන, නිදි කිරා වැටි වැටී නළල මේසේ වැදුණත් කිසි සමාවක් නැති ? පංති වගේ වධකාගාරගත ජීවිතයක් උරුම කරලා දෙන තත්ත්වයක්. මනෝ විද්‍යාඥයෝ, අධ්‍යාපනඥයෝ, දාර්ශනිකයෝ වගේ නානාප‍්‍රකාර උදවිය මාර ගේමක් දුන්නත් ඒ අයට අනුව අවුලක් කියලා කියන මේ තත්ත්වයෙන් රට මුදාගන්න ඒ සියලූ දෙනා අසමත් වෙච්ච බවක් හැර අබමල් රේණුවක ප‍්‍රතිඵලයක් ලැබිලා නෑ. ඒක එහෙම වෙන්නේ ඇයි.

මේක ලියන්න හිතුණේ කාරණා දෙකක් නිසා. එකක්, අගෝස්තු කියන්නේ ශිෂ්‍යත්ව මාසේ. අනෙක මේක.. මාධ්‍ය මිතුරෝ ටිකක් එකතු වුණු තැනක සාමිචියේ ඉන්නකොට ? හතහමාරට විතර එතනින් නැගිටින්න අවසර ඉල්ලපු යාළුවෙක් කීවා, ‘මචං පොඩි එකා ශිෂ්‍යත්ව පංතියෙන් ගන්න තියනවා. මම ගිහිං ආයේ එන්නම්’ කියලා. ගොඩක් අයගේ ප‍්‍රශ්නේ වුණේ, ‘පොඩි උන්ට ඇයි බං ඔය වද දෙන්නේ’.
ශිෂ්‍යත්වෙත් ගැන කතා කළාම, තියනවායි කියන ලොකුම අවුල තමයි මේ පුංචි උන්ගේ පුංචි වයසට දරාගන්න බැරි තරම් ලොකු බරක් ඒ වයසෙදි කරට දෙන එක හොද මදි කියන එක. ඔව් ඒක ඇත්ත. ඒ්ත්, අපි දැකලා තියනවනේ විභාග සමයේ ආතල් ගන්න ගොඩක් අය ජීවිතේ ඉතිරි කාලේ ආතල් කුඩු කරගෙන ජීවත් වෙන හැටි. විභාගයක් සමත් වෙනවා කියන්නේ හැමදේම සමත් වීම නෙවෙයි කියනවා වගේම විභාගයක් අසමත් වෙනවා කියන්නේ හැම දේම අසමත් වෙනවා කියන එක නෙවෙයි. ඒක ඇත්ත. නමුත්, විභාගයක් ගොඩ දා ගන්නවා කියන්නේ ගොඩක් දේවල් ගොඩ දා ගන්න අවශ්‍ය අඩිතාලම දාගන්නවා කියන එක. අනිත් එක තමයි, අපිට කිව්වට ‘එපා දරුවන්ට බර දෙන්න’ කියලා එහෙම කියන ගොඩක් අයගේ දරුවෝ ? හත අට වෙනකල් ශිෂ්‍යත්ව පංති වල. එහෙම නැත්තං එයාලගේ දරුවෝ ලිස්ට් එකෙන්, කෝටා එකෙන් දැනටමත් ලොකු ඉස්කෝල වල.

ශිෂ්‍යත්වය කියන්නේ නේරාංනාව, ඇමසන්, කොන්ගෝ, මිසුරි තරම් මහා පළල ගංගාවක් වෙච්චි ගමෙන් නගරයට- එහෙම නැත්නම් ගෙදර ළ`ග තියන පහසුකම් අඩු ඉස්කෝලෙකින් ‘හො`ද ඉස්කෝලෙකට’ යන්න තියන අනර්ඝතම අවස්ථාවක්.  අනුන්ගේ ගෙවල් වල ඇඩ‍්‍රස් දාලා පොඩි උන්ට ගල් පැළෙන බොරු කට පාඩම් කරවලා ලක්ෂ ගණන් මිල මුදලින් හා බඩු භාණ්ඩ වලින් එහා මෙහා සංසරණය වෙලා ළමයෙක්ව ටවුමේ ලොකු ඉස්කෝලෙකට දාගන්න හයියක් නැති වත්කමක් නැති අයට වගේම එහෙම පිට පාරෙන් යන්න වැඩි කැමැත්තක් නැති හැමෝම වෙනුවෙන් තියන අවස්ථාව වගේම, ශිෂ්‍යත්වය කියන්නේ කාගේවත් ලියුමක් නැතුව ලිස්ට් එකක් නැතුව වචනාර්ථයෙන්ම කඩඉම පණින ළමයෙකුට නිසි වටිනාකමක් හම්බෙන අවස්ථාවක්.

හැට හැත්තෑ ගණන් වලට වඩා අපි ශිෂ්‍යත්වේ ලියන අනූ ගණන්වල තත්ත්වය ගොඩක් වෙනස්. ඒ දවස් වල නොතිබුණු ටියුෂන් පංති, අනුමාන ප‍්‍රශ්න, ආදර්ශ ප‍්‍රශ්නෝත්ර එහෙම අපේ කාලෙදි ආවා. ඒත් ටියුෂන් පංති එහෙම තිබුණේ සීමිතව. හැබැයි අද වෙනකොට තුනේ ඉ`දලා පහ වෙනකල් එකයි හයේ ඉ`දලා අට වෙනකල් තව එකයි වශයෙන් දවස් හතට ටියුෂන් පංති දහයකට විතර යන්න සිද්ධ වෙලා. හැම පත්තරේකම ශිෂ්‍යත්ව අතිරේක. හැම පොත් කඬේකම වගේ වැඩියෙන්ම විකිණෙන දේවල් වලින් එකක් තමයි ශිෂ්‍යත්ව ප‍්‍රශ්නෝත්තර පොත්. ඊට අමතරව එක එක ජාතියේ තව තව දේවල් ගොඩක්. මේ හැම එකක්ම අලූතෙන් බිහි වෙන්නේ පැතිරෙන්නේ අදාල අංශයේ පවතින තරගකාරීත්වයට සමානුපාතිකව. ඒ තරගය ඇති වෙන්නේ ඉල්ලූම වැඩි වෙලා අවස්ථාවන් සීමිත වෙනකොට. මිෂනාරී, බෞද්ධ සහ ඒ ඒ කාලේ අලූතෙන් පාසල් හැදිලා අධ්‍යාපන ආයතන නිර්මාණය වුණාට පස්සේ සහ කන්නංගර මහත්තයා ජාතික පාසල් ටික හැදුවට පස්සේ මුළු රටේම ජනප‍්‍රිය සහ ප‍්‍රධාන පෙළේ පාසල් ගණයට වැටෙන ඉස්කෝල කීයද අලූතෙන් පටන් ගත්තේ. (ඉස්කෝල නම් පටන් ගන්න ඇති. ඒත්, ජනප‍්‍රිය සහ හො`ද කියන ක්ලාස් එකේ ඉස්කෝල.* අවුල තියෙන්නේ එතන. ඞී.එස්. එක, නුවර රණබිමේ සහ තව පාසල් කීපයක් විතරක් ඒ ලයිස්තුවේ මතකයට එනවා. කාටත් පිළිගන්න පුළුවන් කවුරුත් නිරායාසයෙන් පිළිගන්න ජනප‍්‍රිය සහ ඉහළ පහසුකම් සහිත පාසල් ටිකක් හදන්න  ඕනේ. ඒත්, ඒක බෝර්ඞ් මාරු කරලා කරන්න අමාරුයි. උගන්නන්නේ එකම සිලබස් එක වුණත් එකම ගුරුවරු වුණත් ඔය කියන ඉස්කෝලෙකුයි හරිහමං වැසිකිළියක්වත් නැති ඉස්කෝලෙකුයි අතර ලොකු වෙනසක් තියනවා.

ඇත්ත උවමනාව මොකක් වුණත්, ඇමතිට මන්ත‍්‍රීට ඊළග ඡුන්දෙදි උදව් ගන්න පුළුවන් වෙන්නේ ලොකු ඉස්කෝලේ ආදිශිෂ්‍ය සංගමේනුයි දෙමව්පිය සංගමේනුයි නිසාත් පොඩි ඉස්කෝල වල ඉන්න පොඩි මිනිස්සුන්ගේ ඡුන්දේ ගන්න  ඕනේ පාසල් සංවර්ධනය වගේ දේවල් නොවන වෙන වෙන දේවල් නිසාත් මැති ඇමතිලා අල්ලන්නේ ලොකු ඉස්කෝල ටික. ප‍්‍රතිපාදන, දීමනා, තෑගි බෝග වැඩියෙන් බෙදෙන්නේ එතෙන්ට. ලක්ෂ දහයක් පහළවක් වෙන් කරලා වැසිකිලියක්, පංති කාමරයක් හදන්න ඇඹරුණත් අර ඉස්කෝල වල දෙවෙනි පිහිනුම් තටාකෙට, ලොකු එකට අමතරව හදන පොඩි ඔඩිටෝරියම් එකට කෝටි ගාණක් අත දිගෑරලා දෙනවා. ඉති ඔය පරතරේ අඩු වෙයිද. එහෙව් රටක ? දවල් නැතුව පාඩම් කරලා ජීවිතේ ගොඩ දානවා ඇරෙන්න වෙන විකල්පයක් නෑ කියලා අමුතුවෙන් කියන්න  ඕනේ නෑ. හොදම පාසල ගෙදර ළ`ගට එන්නේ නැත්නම් දරුවන්ට සිද්ධ වෙනවා හො`දම පාසලක් හොයාගන යන්න.

මමත් ඇතුළුව ලක්ෂ ගාණක් ගෑණු පිරිමි එකං වුණේ ශිෂ්‍යත්ව කඹේ එල්ලිලා. එයාලගෙන් ඇහුවානම් කියයි, එහෙම නොවුණා නම් අද වෙනකොට දෛවය වෙනස් වෙන්න ඉඩ තිබුණු විදිහ. අපේ පංතියේ උන්ට තියන ගැලවුම්කාරී මාවත වුණු ශිෂ්‍යත්ව විභාගේ වටිනාකම දන්නේ කඹේ අල්ලගෙන මේ ඉවුරෙන් එහා ඉවුරට පැන්න මිනිස්සු විතරයි. උපන් දා ඉදං එහා ඉවුරේ ඉන්න අයට මේකේ බරපතලකම දැනෙන්නේ නෑ. ඒ නිසා කඹේ එපා කියනවා. ඒ වගේම, එහා ඉවුරේ ඉන්න මෙහා ඉවුරේ උන් එහා ඉවුරට මාරු වුණාම තමන්ගේ අධිකාරය සහ බලය බි`ද වැටෙයි කියලා බය පිරිස් දන්නවා මේ කඹේ තියන බරපතලකම. ඒ නිසා කඹේ කපන්න කියනවා. ඔව්.. ශිෂ්‍යත්වේ කියන්නේ ලෝකාවබෝධය ලබා ගෙන බුද්ධත්වයට පත් වුණා වගේ එකක් නෙවෙයි තමයි. හැබැයි, ඒක තීරණාත්මක කාරණයක්. ඒක කොච්චර තීරණාත්මකද කියනවා නම් හරියට සත්තිකුඹ ජාතකේ ගිරව් දෙන්නා වගේ. උන් දෙන්නගේ ජීවිතේ තීරණාත්මකම සිද්ධිය වුණේ වැටුණ පැත්ත මොකද්ද කියන එක.
ඔව්. මේ අවුල ලෙහන්න නම් සිස්ටම් එක වෙනස් කරන්න  ඕනේ. හැම පාසලක්ම එක සමාන තත්ත්වයට පත් කරන්න  ඕනේ. දරුවන්ට ආතතියකින් තොරව ජීවත් වෙන්න ඉඩ දෙන්න  ඕනේ. උන්ට උන්ගේ නිදහස දෙන්න  ඕනේ. ඒත් එහෙමයි කියලා, එක එක්කෙනාගේ දෙන්නම් කාසි පොරොන්දු වලට රැුවටිලා, ඔබේ දරුවාව අවධානමකට හෙළන්න එපා. ‘වැඩි සෙල්ලම් නවත්තලා පාඩම් කරපං කොල්ලෝ’ කියනකොට අද ක`දුළු බේරුණත්, දවසක් ඔවුන් ඔබට ස්තූති කරාවි. ඒ කතාව ජනප‍්‍රිය මතයට එක`ග නොවුණත්, අපිට සිද්ධ වෙනවා ලෝක යථාර්තයට මුහුණ දෙන්න.

භාරත ප‍්‍රභාෂණ තෙන්නකෝන්
Bharatha Prabhashana Thennakoon
Mawbima Young -යං